Details

La Cité de Dieu; livres I-X

Parijs, ca. 1475, 1478-1480

22 IV (176) + IV-1 (183) + 35 IV (463) + II (467)

467 folia

ill.

440 x 300 (270 x 185) mm, 2 kolommen, 46 regels

handschrift

Inc.: A vous tres excellent prince, Charles le quint Roy de france Je raoul de pralles ... (fol. 1, opdracht); Pendant ce que romme fu assaillie prise tribruchee et destruite des goths ... (fol. 4v, eerste proloog van Augustinus); Mon tres cher fils marcellin, en ceste euure que iay ordonné à faire pour l'amour de toy ... (fol. 6, tweede proloog van AugustiOpdracht van de vertaler aan Karel V. Het bijbehorende deel II, dat op zijn laatst in de 17de eeuw van het eerste deel werd gescheiden, met de Boeken XI-XXII bevindt zich in de Bibliothèque publique van de stad Nantes (Ms. franç. 8); cf. R(obert) B(ossuat), `Raoul de Presles', in: Histoire littéraire de la France, XL (1974), 113-186, speciaal 172. Dit handschrift werd geschreven in opdracht van een onbekende persoon en nog in onvoltooide staat overgedragen aan de Philippe de Commines, die zorgde voor de voltooiïng.nus); De celle cité sont les annemis contres les quieulx la cité de dieu est à deffendre ... (fol. 6v, eerste boek [?AANHEF])
Vertaling, door Raoul de Presles (1314-1383) uit het Latijn, in de jaren 1371-1375 gemaakt op verzoek van Karel V de Wijze
Opdracht van de vertaler aan Karel V. Het bijbehorende deel II, dat op zijn laatst in de 17de eeuw van het eerste deel werd gescheiden, met de Boeken XI-XXII bevindt zich in de Bibliothèque publique van de stad Nantes (Ms. franç. 8); cf. R(obert) B(ossuat), `Raoul de Presles', in: Histoire littéraire de la France, XL (1974), 113-186, speciaal 172. Dit handschrift werd geschreven in opdracht van een onbekende persoon en nog in onvoltooide staat overgedragen aan de Philippe de Commines, die zorgde voor de voltooiïng.

Philippe de Commines (delen I en II). René de Brosse, graaf van Ponthièvre (schoonzoon van Philippe; door vererving; delen I en II). Nicolas-Joseph Foucault (1643-1721), laatstelijk intendant van Poitou (ca. 1700; deel II). Nantes, Oratoire (fol. 1: Oratorii Nannetensis; deel II). Nantes, Bibliothèque publique (ms. franç. 8; deel II). Joseph-Antoine Crozat (1696-1751), marquis de Thugny (eerste helft 18de eeuw; fol. 1r: Ex Bibliotheca D. Crozat; deel I) (veiling J.-A. Crozat, Parijs, ..., ...-...-1751, ..., ..., 239 livres 16 sol., gekocht door Louis-Jean Gaignat). Louis-Jean Gaignat (-1768; deel I) (veiling L.-J. Gaignat, Parijs, G.F. de Bure de Jongere, ...-2-1769, ..., nr. 242, 300 livres, gekocht door Gerard Meerman). Gerard Meerman (1722-1771; deel I). Johan Meerman (1753-1815; deel I; niet in de veiling-Meerman gekomen).

18de eeuw (in of kort na 1769), bruinleren Jansenistenband (cuir de Russie brun janséniste), goud op snee, waarop in kleurenstempel het wapen van Philippe de Commines (nog van oudere band)

Schrijfwerk moet na 1473 zijn aangevangen, aangezien volgens A. de Laborde (1909) de miniaturen nagetekend zijn van die in Parijs, Bibliothèque Nationale, mss. fr. 18-19 (afkomstig van Gaucourt), dat omstreeks 1473 te Tours werd verlucht door de egregius pictor Franciscus. De voltooiïng op last van Commines is te stellen op de jaren 1478-1480.

Rode opschriften en paragraaftekens; afwisselend blauwe en rode initialen, vaak met goud ingelegd en met veelkleurig penwerk omgeven (de grootte is evenredig aan de hiërarchische orde der tekstindelingen: Boek, kapittel, volzin); 11 grote miniaturen, de eerste voorstellend de aanbieding van de vertaling aan koning Karel V, de andere 10 elk bij de aanvang van een der boeken; verder 275 kleinere miniaturen als illustraties bij de kapittels; wapen Philippe de Commines in de benedenlijst van elke grote miniatuurbladzijde aan het begin der boeken (fol. 6r, 41r, 93v, 178r, 229r, 284r, 311v, 356r, 400r, 427r).

Oude inktfoliëring in Arabische cijfers; Laatste blad is blanco. Reclamanten en bladsignaturen.

perkament

Hybridisch schrift (Franse bastarda) (1 hand)

14-03 D

010 A 011